Wat staat er in een ouderschapsregeling?
Wat is een ouderschapsovereenkomst?
In een ouderschapsovereenkomst leggen ouders vast hoe ze na de scheiding samen voor hun minderjarige kinderen blijven zorgen. Door de scheiding wordt u ex-partners, maar ouder blijft u: ex-ouders bestaan niet. Een goede regeling, die rekening houdt met de behoeften van de kinderen én van beide ouders, is daarom de basis voor een rustige toekomst.
- Gehuwd? Dan is de ouderschapsovereenkomst een verplicht onderdeel van uw EOT-overeenkomst. Zonder die afspraken behandelt de rechter het verzoek tot echtscheiding niet.
- Samenwonend? Dan is de ouderschapsovereenkomst een apart document. U kunt ze laten bekrachtigen (homologeren) door de familierechtbank. Wij raden dat aan, want dan zijn de afspraken afdwingbaar.
- Al gescheiden? Ook een aangepaste regeling, bijvoorbeeld na een verhuis of een nieuwe verblijfsregeling, legt u best ter homologatie voor.
Welke afspraken zijn verplicht?
Drie onderdelen moeten in elke ouderschapsovereenkomst staan:
- het ouderlijk gezag: wie neemt de belangrijke beslissingen over het kind?
- de verblijfsregeling: wanneer verblijft het kind bij wie, tijdens het schooljaar en in de vakanties?
- de kostenregeling: hoe dragen beide ouders bij in de kosten van het kind?
Daarnaast kunt u afspraken maken over goed ouderschap: hoe u met elkaar overlegt, wat u doet als een van u de afspraken niet nakomt, en of u bij een toekomstig conflict eerst samen naar een bemiddelaar gaat. Die afspraken zijn niet verplicht, maar voorkomen later veel discussie.
Hoe regelt u het ouderlijk gezag?
De wet gaat uit van gezamenlijk gezag: beide ouders blijven tot de 18de verjaardag van het kind samen de belangrijke beslissingen nemen. Ze spreken ook af wie die beslissingen uitvoert. Het gaat onder meer over:
- de schoolkeuze en de inschrijving in de school;
- het aanvragen van een identiteitskaart of paspoort;
- reizen naar het buitenland;
- bijzondere medische zorgen;
- belangrijke opvoedkundige en levensbeschouwelijke keuzes.
U kunt samen een andere regeling afspreken, maar de rechter aanvaardt een afwijking van het gezamenlijk gezag alleen uitzonderlijk. Houd bij uw afspraken altijd rekening met de behoeften en wensen van uw kind.
Wat moet er in de verblijfsregeling staan?
U beschrijft precies waar en wanneer de kinderen verblijven. Dat kan op twee manieren:
- gelijkmatig verdeeld verblijf (verblijfsco-ouderschap): het kind verblijft ongeveer even lang bij elke ouder;
- hoofdverblijf bij één ouder: het kind verblijft meer bij de ene ouder dan bij de andere.
De rechtbank verwacht duidelijke afspraken, apart voor het schooljaar en voor de vakanties: de krokus-, paas-, zomer-, herfst- en kerstvakantie. Vermeld ook de wisseldag en het wisseluur, en wie het kind ophaalt of brengt.
Denk ook aan speciale dagen: verjaardagen, moederdag en vaderdag, schoolvrije dagen, ziekte van het kind, en familietradities zoals kerstavond of oudejaar. Wie dat vooraf regelt, zorgt voor rust, ook voor het kind.
Wanneer past u de regeling aan?
Spreek vooraf af in welke situaties u de verblijfsregeling herbekijkt, bijvoorbeeld als het kind het moeilijk heeft met de regeling, als het werkrooster van een ouder verandert of als een ouder ver van de school gaat wonen.
Na de scheiding mag u in onderling overleg altijd afwijken van de afspraken, zolang het belang van het kind voorop staat. Eenzijdig afwijken mag niet. Gaat het om een blijvende wijziging, leg de nieuwe regeling dan ter homologatie voor aan de familierechtbank.
Hoe regelt u de kosten van de kinderen?
Een kostenregeling is verplicht. De wet (art. 203bis BW, sinds de wet van 19 maart 2010) bepaalt dat elke ouder bijdraagt naar verhouding van zijn of haar middelen: beroepsinkomsten, voordelen, inkomsten uit roerende en onroerende goederen en andere middelen. De wet somt niet op welke kosten gewoon of buitengewoon zijn, dus benoemt u ze best zelf.
- Verblijfsgebonden kosten: elke ouder betaalt ze zelf wanneer het kind bij hem of haar verblijft, zoals eten en wonen. Is er een groot verschil in verblijf of inkomen, dan kan de ene ouder de andere een compensatie betalen.
- Gewone kosten die niet aan het verblijf gebonden zijn: zoals school, kleding en hobby's. U regelt ze via een onderhoudsbijdrage, een maandelijkse verrekening of een kindrekening. Het Groeipakket (kinderbijslag) dient vooral voor deze kosten; elke ouder draagt naar verhouding bij in wat er na aftrek van de toelagen overblijft.
- Buitengewone kosten: onvoorziene kosten zoals een beugel of een schoolreis. U verrekent ze wanneer ze zich voordoen, opnieuw naar verhouding van ieders middelen.
Onderhoudsbijdragen zijn voor de betaler gedeeltelijk fiscaal aftrekbaar; lees meer op Scheiden en fiscaliteit.
Praktische afspraken
- Groeipakket: wij raden aan het te laten uitbetalen aan de ouder bij wie het kind gedomicilieerd is. Een ouder met een beperkt gezinsinkomen kan recht hebben op een sociale toeslag.
- Ziekteverzekering: de ouder bij wiens ziekenfonds het kind ingeschreven is, volgt de terugbetalingen op volgens de afspraken in de kostenregeling.
- Hospitalisatieverzekering: is niet verplicht. Is het kind meeverzekerd via de werkgever van een ouder, ga dan na of dat na de scheiding zo kan blijven, bijvoorbeeld als het kind niet bij die ouder ten laste is.
Hoeveel onderhoudsbijdrage betaalt elke ouder?
Beide ouders dragen bij in het levensonderhoud, de opvoeding, de huisvesting en de opleiding van hun kinderen, elk naar eigen draagkracht. Hoeveel dat concreet is, hangt af van veel factoren en is geen exacte wetenschap. Maak zelf een objectieve berekening voor uw situatie.
Onderhoudsbijdrage simulator
Is er een aparte regeling voor jonge kinderen?
Over de beste verblijfsregeling voor kinderen jonger dan zes jaar bestaat geen consensus tussen kinderpsychiaters, psychologen, bemiddelaars en advocaten. In een gratis brochure brengt juriste Nathalie Vermeersch haar visie samen met de bevindingen van kinder- en gezinspsycholoog Jan Piet H. de Man. U mag de brochure vrij verspreiden met bronvermelding. Download de brochure.
Welke extra afspraken maakt u best?
Afspraken die verder gaan dan gezag, verblijf en kosten zijn niet verplicht. Toch raden we aan er enkele te maken, want wat tijdens de relatie vanzelf ging, zorgt na een scheiding vaak voor spanning. Denk aan:
- Wie gaat naar het oudercontact: samen of om beurten?
- Hoe vaak evalueert u samen de regeling: verblijf, kosten, schoolresultaten, studiekeuze, gezondheid, hoe het kind zich voelt?
- Hoe communiceert u met elkaar?
- Hoe regelt u het contact met de grootouders en andere familie?
- Hoe wisselt u schooldocumenten en medische verslagen uit?
- Wat spreekt u af als het kind naar het buitenland reist?
Bij de ScheidingsConsulenten hoort het bespreken van deze afspraken vast bij het bemiddelingstraject.
Verblijfsregeling voor kinderen na scheiding
Wat zijn de wettelijke grenzen bij het maken van een verblijfsregeling?
Ouders hebben geen volledige contractsvrijheid: afspraken over kinderen raken de openbare orde en moeten het belang van het kind respecteren. De rechter toetst dit bij homologatie.
Mag ik in een overeenkomst afzien van onderhoudsgeld of contactrecht?
Neen. Ouders kunnen geen afspraken maken waarbij ze afzien van onderhoudsplicht of het recht op persoonlijk contact in ruil voor iets anders. Dit is in strijd met de openbare orde.
Wat betekent het recht van broers en zussen om niet van elkaar gescheiden te worden?
Kinderen die samen werden opgevoed hebben recht op persoonlijk contact en mogen niet zomaar van elkaar worden gescheiden in een verblijfsregeling. De rechter toetst dit actief.
Wat is het verschil tussen een gewone verblijfsregeling en een gelijkmatig verdeeld verblijf?
Een gelijkmatig verdeeld verblijf (week-om-week bijvoorbeeld) is geen standaardrecht. Ouders moeten samen een regeling op maat uitwerken, aangepast aan de behoeften van het kind.
Wat gebeurt er als ouders een flexibele regeling afspreken die ze later anders toepassen?
Flexibele toepassing kan, maar veroorzaakt vaak discussie als er geen schriftelijke bevestiging is. Afspraken gelden pas als definitieve wijziging als beide ouders dit samen schriftelijk bevestigen.
BronnenDeze antwoorden zijn gebaseerd op de cursus “Verblijfsregelingen voor minderjarige kinderen” door Vera Steyvers, notarieel juriste en erkend bemiddelaar, beschikbaar via Portalus.Video. De inhoud weerspiegelt de uitleg en voorbeelden zoals die in de cursus zijn gegeven, zonder persoonlijke tussenkomst van de docent. Aangevuld met: Burgerlijk Wetboek, art. 203 en 203bis (onderhoudsplicht) en art. 374 (gezag en verblijf); Gerechtelijk Wetboek, art. 1288 (verplichte afspraken over de kinderen in een EOT); wet van 19 maart 2010 ter bevordering van een objectieve berekening van onderhoudsbijdragen; Groeipakket.