Op deze pagina
- Vragen over alimentatie na scheiding? De expert antwoordt.
- Alimentatie bespreken in 3 stappen
- Alimentatie ex-partner
- Alimentatie en fiscaliteit
- Uitgelegd in korte video's
- In de kijker: expertinzicht om te downloaden
In het kort
- Partneralimentatie is niet automatisch. De aanvrager moet economisch zwakker staan en effectief in staat van behoefte zijn.
- Het bedrag is in principe hoogstens een derde van het netto-inkomen van de betaler.
- De duur is in principe niet langer dan de duur van het huwelijk.
- De alimentatie stopt automatisch bij hertrouwen, wettelijke samenwoning of samenwonen als gehuwden.
- U kunt zelf afspraken maken over het bedrag en de duur, als u allebei akkoord gaat.
Vragen over alimentatie na scheiding? De expert antwoordt.
Wanneer komt een ex-partner in aanmerking voor alimentatie na een echtscheiding?
Een ex-partner komt enkel in aanmerking als hij of zij economisch zwakker staat, effectief in staat van behoefte verkeert én de andere partij voldoende draagkracht heeft. Het bestaan van een economisch zwakkere positie volstaat dus niet zonder een daadwerkelijke behoefte.
Hoe wordt de ‘staat van behoefte’ van de alimentatiegerechtigde bepaald?
De behoefte wordt beoordeeld aan de hand van een dubbele beweging: eerst bepaalt men de referentiestandaard en dan het verschil tussen de middelen en wat nodig is om in de behoeften te voorzien. Daarbij wordt rekening gehouden met de normale levensomstandigheden waarin de betrokkene verkeerde omwille van zijn sociale situatie.
Is er een wettelijk maximum voor het bedrag aan partneralimentatie?
Ja, het wettelijk maximum is in principe 1/3 van het netto-inkomen van de alimentatieplichtige. Deze bovengrens wordt ondersteund door meerdere arresten van het Hof van Cassatie.
Kan de rechter beslissen om een lagere alimentatie toe te kennen dan wat nodig is om in de volledige behoefte te voorzien?
Ja, de rechter moet het bedrag afstemmen op de draagkracht van de alimentatieplichtige. Als die draagkracht beperkt is, kan een lagere bijdrage worden opgelegd dan wat nodig zou zijn om het volledige verschil in levensstandaard op te vangen.
Hoe lang kan partneralimentatie worden toegekend?
In de regel wordt de duur van de alimentatie gekoppeld aan de duur van het huwelijk. De rechter mag deze termijn beperken tot een kortere periode als verwacht kan worden dat de alimentatiegerechtigde binnen een redelijke termijn zelfvoorzienend wordt.
In welke gevallen eindigt de alimentatie automatisch?
Alimentatie eindigt automatisch bij hertrouwen, bij wettelijke samenwoning of bij samenwoning met een andere persoon als waren zij gehuwd. Dit geldt ook als er geen economische meerwaarde is door die samenwoning.
Wat gebeurt er als de financiële situatie van één van de partijen verandert na de echtscheiding?
De rechter kan de alimentatie verhogen, verlagen of afschaffen wanneer er zich nieuwe omstandigheden voordoen buiten de wil van de partijen om, zoals werkverlies of een verandering in inkomsten. Deze wijziging moet voldoende concreet en relevant zijn.
Kan een rechter de alimentatie met terugwerkende kracht aanpassen?
Ja, de rechter kan alimentatie retroactief aanpassen vanaf het moment waarop de gewijzigde omstandigheden zich voordeden, op voorwaarde dat hij dit uitdrukkelijk vermeldt in het vonnis.
Worden erkende berekeningsmethodes zoals Hobin aanvaard bij kinderalimentatie?
Ja, het Hof van Cassatie heeft bevestigd dat de familierechter gebruik mag maken van rekenmethodes zoals Hobin, op voorwaarde dat ze correct toegepast worden op basis van concrete gegevens. De methode krijgt meer en meer juridische erkenning. Voor de kinderen kunt u zelf een objectieve berekening maken.
Onderhoudsbijdrage simulator
Alimentatie bespreken in 3 stappen
Over alimentatie praat u het best met cijfers in de hand, niet met gevoelens.
- Breng uw inkomsten en vaste kosten in kaart. Van u allebei, voor en na de scheiding.
- Bekijk wat u allebei nodig heeft. Wonen, vervoer, de kinderen, en hoe lang iemand nodig heeft om weer zelfstandig rond te komen.
- Zet het in uw voorbereidingsdossier. Uw ScheidingsConsulent helpt u naar een bedrag en een duur die u allebei redelijk vindt.
Start uw gratis voorbereidingsdossier
Alimentatie ex-partner
Wat is het verschil tussen onderhoudsgeld, alimentatie en onderhoudsuitkering?
In de praktijk verwijzen termen zoals onderhoudsgeld, onderhoudsbijdrage, alimentatie en onderhoudsuitkering naar hetzelfde principe: een financiële bijdrage in het levensonderhoud van een ex-partner of kind na een relatiebreuk of echtscheiding.
Wanneer kan een ex-partner onderhoudsgeld krijgen na echtscheiding?
Een ex-partner kan enkel een onderhoudsuitkering krijgen als aan drie voorwaarden voldaan is:
- Er is een economische ongelijkheid tussen de ex-partners
- De betrokkene verkeert in staat van behoeftigheid (kan zijn of haar levensstandaard niet behouden)
- De andere partner heeft voldoende draagkracht om bij te dragen
Hoe bepaalt de rechter het bedrag van de onderhoudsuitkering?
De rechter onderzoekt de behoefte van de aanvrager én de draagkracht van de ex-partner. Daarbij kijkt men o.a. naar:
- Huwelijksduur
- Inkomsten en werkmogelijkheden van beide partijen
- Leeftijd en gezondheid
- Rolverdeling binnen het gezin tijdens het huwelijk
De rechter mag nooit meer toekennen dan 1/3 van het netto-inkomen van de betalende partij.
Wat zegt de wet over partneralimentatie (artikel 301 BW)?
- De ex-echtgenoot die behoeftig is, kan een onderhoudsuitkering vorderen ten laste van de andere ex-echtgenoot.
- De rechter houdt rekening met de terugval in levensstandaard sinds de scheiding.
- Bij schuldig gedrag van de aanvrager (zoals zware fout of strafrechtelijke veroordeling) kan de rechter de uitkering weigeren.
- De uitkering kan beperkt worden in tijd of geleidelijk afnemen.
- De regeling kan ook als kapitaal uitgewerkt worden i.p.v. maandelijkse betalingen.
- Bij overlijden van de betaler stopt de verplichting, tenzij anders overeengekomen of gevorderd t.a.v. de nalatenschap.
Kan ik zelf afspraken maken over onderhoudsgeld?
Ja. Ex-partners mogen zelf beslissen of er onderhoudsgeld betaald wordt. In onderlinge toestemming kunnen zij ook zelf het bedrag, de duurtijd en de modaliteiten vastleggen. Het is aanbevolen om ook afspraken te maken over indexatie, herziening of stopzetting.
Is er een rekenmodule om partneralimentatie te berekenen?
Er bestaat momenteel geen officiële of wettelijk opgelegde rekenmethode voor partneralimentatie. Elke situatie wordt individueel beoordeeld. Wel bestaan er objectiveringsinstrumenten die door bemiddelaars of advocaten gebruikt worden als indicatief hulpmiddel, maar die zijn niet bindend.
Hoe gaan rechters om met subjectieve rechtvaardigheid?
Naast juridische criteria speelt vaak ook een gevoel van morele of relationele rechtvaardigheid bij ex-partners. Wie heeft opgeofferd? Wie draagt de gevolgen? De rechter evalueert enkel op basis van wettelijk vastgelegde elementen, zoals inkomsten, behoeften en terugval. Gevoelens van ‘eerlijkheid’ kunnen verschillen, maar zijn op zich geen juridische toetsingsgrond.
Alimentatie en fiscaliteit
Is de alimentatie voor mijn ex-partner aftrekbaar?
Onderhoudsuitkeringen aan een ex-partner zijn fiscaal aftrekbaar in de personenbelasting van de betaler, op voorwaarde dat:
- de uitkering voortvloeit uit een wettelijke onderhoudsverplichting,
- de ex-partner geen deel meer uitmaakt van het gezin,
- de betalingen regelmatig gebeuren,
- en de betalingen aantoonbaar zijn (bewijsstukken).
Ook een eenmalige kapitaalbetaling kan aftrekbaar zijn, zolang deze voortvloeit uit een onderhoudsverplichting. Wordt het kapitaal gespreid over meerdere jaren, dan is de aftrek per jaar beperkt tot het effectief betaalde bedrag in dat inkomstenjaar.
Fiscale hervorming (Wet 18 december 2025)
Sinds de wet van 18 december 2025 wordt de fiscale aftrekbaarheid van onderhoudsuitkeringen stapsgewijs afgebouwd voor zowel bestaande als nieuwe regelingen:
- 70% voor inkomstenjaar 2025
- 60% voor inkomstenjaar 2026
- 50% voor inkomstenjaar 2027
Daarnaast zijn uitkeringen aan een ex-partner die buiten de Europese Economische Ruimte (EER) woont vanaf inkomstenjaar 2025 niet langer aftrekbaar. Houd deze wijzigingen in het achterhoofd bij het afsluiten of herbekijken van afspraken, aangezien de netto kostprijs voor de betaler aanzienlijk stijgt.
Moet ik belasting betalen op ontvangen alimentatie?
Ja. Onderhoudsuitkeringen aan een ex-partner zijn gedeeltelijk belastbaar in de personenbelasting van de ontvanger, voor hetzelfde percentage dat de betaler mag aftrekken (70% voor 2025, 60% voor 2026, 50% vanaf 2027). Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:
- Regelmatige betalingen: het belastbare deel wordt belast aan het progressieve tarief.
- Kapitaalbetalingen: Dit bedrag wordt omgerekend naar een fictieve jaarlijkse rente (omzettingsrente), afhankelijk van de leeftijd bij ontvangst. Ook deze rente is gedeeltelijk belastbaar, elk jaar tot aan het overlijden van de ontvanger.
Voor een kapitaalbetaling geldt het volgende omzettingspercentage:
| Leeftijd bij ontvangst |
Percentage |
| 40 jaar of jonger |
1 |
| 41–45 jaar |
1,5 |
| 46–50 jaar |
2 |
| 51–55 jaar |
2,5 |
| 56–58 jaar |
3 |
| 59–60 jaar |
3,5 |
| 61–62 jaar |
4 |
| 63–64 jaar |
4,5 |
| 65 jaar of ouder |
5 |
Let op: volgens circulaire 2026/C/12 daalt het belastbare deel voor de ontvanger in dezelfde mate als de aftrek voor de betaler. Raadpleeg tijdig een fiscalist bij belangrijke kapitaaloverdrachten.
Wat bij alimentatie in het jaar van feitelijke scheiding?
Betaalt u onderhoudsuitkeringen aan uw partner terwijl de echtscheiding nog niet officieel is ingeschreven, maar u al apart woont? Dan zijn deze betalingen onder voorwaarden gedeeltelijk fiscaal aftrekbaar.
Voorwaarde is dat de ontvanger deze bedragen opneemt als “diverse inkomsten”. Beide partners mogen voor dat jaar afzonderlijk aangifte doen, al worden de berekeningen achteraf samengevoegd.
De ontvangende partner betaalt belasting op het belastbare deel aan het progressieve tarief (25% tot 50% + gemeentebelasting). Voor de betaler levert de aftrek een belastingvoordeel op tegen het eigen marginaal tarief.
Ook hier geldt de verminderde aftrek: 70% voor betalingen in 2025, 60% in 2026 en 50% vanaf 2027.
BronnenDeze antwoorden zijn gebaseerd op de cursus “Ontwikkelingen inzake alimentatie (met ex-cursus inzake giften)” door Sven Mosselmans, Raadsheer in het Hof van Cassatie, praktijklector KU Leuven, beschikbaar via Portalus.Video. De inhoud weerspiegelt de uitleg en voorbeelden zoals die in de cursus zijn gegeven, zonder persoonlijke tussenkomst van de docent. Aangevuld met: Burgerlijk Wetboek, art. 301 (onderhoudsuitkering na echtscheiding); wet van 18 december 2025 en circulaire 2026/C/12 (fiscale behandeling van onderhoudsuitkeringen); FOD Financiën.
Uitgelegd in korte video's
Nieuwe regels onderhoudsbijdragen: aftrek, DAVO en loonbeslag
Wat is bemiddeling en wat kan een bemiddelaar voor u doen?
In de kijker: expertinzicht om te downloaden