Op deze pagina
- Uw wettelijk pensioen
- Uw pensioenen in kaart in 3 stappen
- Groepsverzekering en aanvullend pensioen
- Pensioensparen en levensverzekering
In het kort
- Wettelijk pensioen: dat is persoonlijk en wordt niet verdeeld. Was u gehuwd met een werknemer of zelfstandige, dan kunt u later wel een echtscheidingspensioen krijgen. Voor ambtenaren bestaat dat niet.
- Groepsverzekering: wat tijdens het huwelijk werd opgebouwd onder het wettelijk stelsel, is gemeenschappelijk en wordt verdeeld, meestal de helft van de netto reserve.
- Pensioensparen en levensverzekering: premies die met gemeenschappelijk geld zijn betaald, moeten in principe vergoed worden aan de gemeenschap.
- Scheiding van goederen: dan blijven groepsverzekeringen in principe eigen.
- Hertrouwen: dan vervalt het recht op echtscheidingspensioen.
Uw wettelijk pensioen
Wordt mijn wettelijk pensioen verdeeld bij een echtscheiding?
In principe niet. Wettelijke pensioenrechten zijn persoonlijk. Voor werknemers en zelfstandigen bestaat er echter wel een 'echtscheidingspensioen'. Dit is een extra pensioen dat de economisch zwakkere partner kan ontvangen, berekend op de loopbaan van de ex-partner tijdens het huwelijk. Het pensioen van de andere partner wordt hierdoor niet verminderd. Voor ambtenaren bestaat dit recht niet bij leven.
Wat is het verschil tussen een pensioenregeling bij feitelijke scheiding en na echtscheiding?
Bij een feitelijke scheiding kan het pensioen van de ene partner (vaak een gezinspensioen) gesplitst worden, waarbij de andere partner de helft kan ontvangen. Dit vermindert het pensioen van de oorspronkelijke gerechtigde. Na een echtscheiding kan er voor werknemers/zelfstandigen een 'echtscheidingspensioen' zijn. Dit is een bijkomend recht dat het pensioen van de ex-partner niet vermindert.
Mijn ex-partner was ambtenaar. Heb ik dan recht op een deel van zijn/haar pensioen?
Tijdens het leven van uw ex-partner niet. Een ambtenarenpensioen is een persoonlijk recht en wordt niet verdeeld. Echter, na het overlijden van uw ex-partner kunt u onder bepaalde voorwaarden wel recht hebben op een deel van het overlevenspensioen.
Kan ik een pensioen krijgen op basis van de loopbaan van mijn ex-partner?
Ex-partner was ambtenaar: u kunt slechts aanspraak maken op een overlevingspensioen na overlijden van uw ex.
Ex-partner werkte in de privésector of als zelfstandige: u kunt onder voorwaarden recht hebben op een pensioen voor uit de echt gescheiden personen. Dit gaat in wanneer u zelf de wettelijke pensioenleeftijd bereikt of op de dag van uw vervroegd pensioen.
Het beroepsinkomen van uw ex tijdens het huwelijk wordt voor 62,5% in rekening gebracht. Dit pensioen krijgt u niet automatisch: u vraagt het zelf aan via mypension.be of bij de Federale Pensioendienst.
Let op: als u hertrouwt, verliest u dit recht.
Meer info
- mypension.be: uw pensioendossier en een raming van uw pensioen
- Federale Pensioendienst: wettelijk pensioen van werknemers en ambtenaren (vroeger Rijksdienst voor Pensioenen en PDOS)
- RSVZ: pensioen van zelfstandigen
Wat gebeurt er met het wettelijk pensioen na de scheiding?
Als beide partners ongeveer gelijk opgebouwde wettelijke pensioenen hebben, kunnen zij deze na de scheiding gewoon behouden.
Bij een ongelijk opgebouwde pensioenrechten kunnen jullie een compensatieregeling overeenkomen. Daarnaast kunt u mogelijk aanspraak maken op een pensioen als uit de echt gescheiden echtgenoot of echtgenote. Dit geldt bij het bereiken van de pensioenleeftijd of bij vervroegd pensioen, op voorwaarde dat u niet hertrouwt.
Heeft onderhoudsgeld een invloed op het echtscheidingspensioen?
- Neen, het persoonlijk onderhoudsgeld wordt niet in mindering gebracht van het echtscheidingspensioen.
- Ja, maar enkel bij aanvraag van een inkomensgarantie voor ouderen (65+), waarbij andere inkomsten wel meetellen.
Als uw echtscheidingspensioen lager is dan het gegarandeerd minimuminkomen, kunt u onder voorwaarden een inkomensgarantie aanvragen.
Uw pensioenen in kaart in 3 stappen
Pensioenen zijn vaak het grootste vergeten bezit bij een scheiding: ze staan op geen enkel bankafschrift. Zo brengt u ze in kaart, samen of elk apart.
- Haal uw pensioenoverzicht op. Meld u aan op mypension.be met itsme of uw eID. U ziet er uw wettelijk pensioen en, onder Aanvullend pensioen, ook de groepsverzekeringen van al uw werkgevers. Doe dit allebei.
- Zoek uw polissen bij elkaar. Pensioensparen, langetermijnsparen en levensverzekeringen, met de laatste jaarfiche van de bank of verzekeraar. Noteer erbij wanneer het contract startte: wat vóór het huwelijk werd opgebouwd, telt anders mee.
- Zet alles in uw voorbereidingsdossier. In de gratis online voorbereiding noteert u wat er is, zonder dat u al iets moet beslissen. Uw ScheidingsConsulent rekent daarna voor u beiden uit wat een evenwichtige verdeling is.
Start uw gratis voorbereidingsdossier
Groepsverzekering en aanvullend pensioen
Wat gebeurt er met de groepsverzekering die via mijn werk werd opgebouwd?
Als u gehuwd bent onder het wettelijk stelsel, wordt de waarde die tijdens het huwelijk is opgebouwd in de groepsverzekering als gemeenschappelijk beschouwd. Bij een echtscheiding moet deze waarde dus verdeeld worden. Meestal gebeurt dit door de helft van de netto opgebouwde reserve (na aftrek van toekomstige belastingen) uit te betalen aan de andere partner.
Hoe wordt een groepsverzekering correct verdeeld bij een echtscheiding?
Afspraken maken
Wat is jullie standpunt over levensverzekeringen, groepsverzekeringen, pensioensparen?
- Vinden jullie dat de aanspraken van verzekering of pensioensparen eigendom zijn van een van beiden of zijn deze aanspraken gemeenschappelijk?
- Krijgt de niet-eigenaar een vergoeding (bijvoorbeeld de helft van het bedrag dat met gemeenschappelijk geld aan premies werd betaald)?
Wettelijk kader
Volgens de rechtspraak vallen spaartegoeden, ook wanneer opgebouwd via groeps- of levensverzekeringen, in principe onder de huwgemeenschap bij een wettelijk stelsel of gemeenschap van goederen. Werkgeversbijdragen worden gezien als beroepsinkomen en maken doorgaans deel uit van de gemeenschap. Wie trouwt zonder huwelijkscontract valt automatisch onder het wettelijk stelsel.
Bij een huwelijk met scheiding van goederen blijven groepsverzekeringen in principe eigen. De echtgenoot die stortingen doet of reeds uitbetaald werd, hoeft geen vergoeding te betalen aan de andere partij, tenzij uitdrukkelijk anders afgesproken.
Let op: elke situatie is individueel. Rechters houden steeds vaker rekening met de oorsprong van de premies en de afspraken tussen de partners. Vraag advies aan een bemiddelaar of advocaat.
Verdeelregels en waardebepaling
Voor de verdeling van een groepsverzekering na scheiding is een waardebepaling cruciaal. Neem als basis het bedrag van de verworven reserves die opgebouwd zijn met premies betaald na het huwelijk. Houd rekening met taksen, belastingen, eventuele eigen inbreng en verrekeningen met andere vermogensbestanddelen.
Uitbetaling reeds gebeurd: jullie verdelen de ontvangen som.
Uitbetaling nog niet gebeurd: er zijn dan drie mogelijkheden:
- Vervroegde uitbetaling: een groepsverzekering wordt in principe pas uitbetaald wanneer u met (vervroegd) pensioen gaat. Uitbetalen bij de scheiding is dus meestal niet mogelijk, en bij uitbetaling vallen er belastingen en sociale bijdragen op.
- Vereffening op einddatum: afspraken maken over de verdeling van toekomstige uitbetaling, rekening houdend met belastingen en kosten. Mogelijk kan de rechthebbende partner een schuldvordering behouden op de andere partner. Deze afspraak moet formeel gemeld worden aan de verzekeraar.
- Vereffening bij scheiding: jullie verrekenen de groepsverzekering met andere activa (zoals spaarrekeningen, beleggingen of woningwaarde). De polis kan nadien verdergezet worden door de begunstigde partner.
Belasting op uitkering: het exacte tarief is moeilijk op voorhand te bepalen. Het hangt onder meer af van de verdeling tussen werkgever- en werknemersbijdragen, de stortingsdata (voor/na 1993), en toekomstige wetgeving. Overweeg om de effectieve vereffening uit te stellen tot op de einddatum van het contract, met vermelding in de scheidingsovereenkomst en melding aan de verzekeraar.
Tip: overleg met uw bemiddelaar over fiscale gevolgen en verrekeningsopties. Houd ook rekening met beleidsvoorstellen zoals het plan-Arizona (2025), dat mogelijk impact zal hebben op de fiscaliteit van aanvullende pensioenen.
Pensioensparen en levensverzekering
Moeten we onze levensverzekering (bv. pensioensparen) verdelen?
Ja, de waarde die tijdens het huwelijk is opgebouwd met gemeenschappelijke gelden, moet in principe vergoed worden aan de gemeenschap. De polis zelf blijft eigendom van de verzekeringsnemer, maar de andere partner heeft recht op een vergoeding, meestal de helft van de netto afkoopwaarde die tijdens het huwelijk werd opgebouwd. Partijen kunnen in hun overeenkomst echter afspreken om hier van af te zien.
BronnenDeze antwoorden zijn gebaseerd op de cursussen “Pensioenen en (echt)scheiding” door Yves Coemans (expert gezinsinkomen en pensioenen) en "Levensverzekeringen en groepsverzekeringen bij EOT in een wettelijk stelsel" door Nele Meersman (advocaat en familiaal bemiddelaar), beschikbaar via Portalus.Video. Aangevuld met: mypension.be; Federale Pensioendienst; RSVZ (pensioen zelfstandigen).